Dinamik yük dengeleme (DLM) nedir, kime gerekir?

Sorun: şarj uzun süreli büyük bir yüktür

Bir elektrikli araç saatlerce 16 ya da 32 A çeker. Ev ya da bina aynı saatlerde fırın, ocak, klima, termosifon gibi başka büyük yükleri de çalıştırırsa toplam akım ana sigortanın sınırına yaklaşır ya da aşar. Sonuç, sigortanın atması ve evin elektriğinin kesilmesidir.

Bunu önlemenin en kaba yolu istasyonun akımını kalıcı olarak düşük bir değere sabitlemektir. Ancak bu, evin çoğu saatte boş kalan kapasitesini de kullanmamak demektir.

Sigortanın atması yalnız bir rahatsızlık değildir: sık atan bir ana sigorta, tesisatın sınırında çalıştığının işaretidir ve uzun vadede bağlantı noktalarında ısınmaya yol açabilir. Yük dengeleme, bu sınırı her zaman bir güvenlik payı bırakarak korur.

Çözüm: ölç ve ayarla

Dinamik yük dengeleme modülü, evin ya da binanın ana hattına takılan akım trafolarıyla toplam akımı sürekli ölçer. Ölçülen değeri ana sigorta ya da sözleşme gücü sınırından çıkarır ve kalan payı istasyona “şu an en çok bu kadar çekebilirsin” diye bildirir.

İstasyon bu bilgiyle aracın şarj akımını saniyeler içinde ayarlar. Akşam yemeği pişerken şarj gücü düşer, ocak kapandığında yeniden yükselir. Kullanıcı açısından tek fark, yoğun saatlerde şarjın biraz yavaşlamasıdır.

Ölçüm hızı önemlidir. Ocak ya da su ısıtıcısı gibi yükler aniden devreye girer; modülün bunu bir saniyeden kısa sürede fark edip istasyona yeni sınırı bildirmesi, ana sigortanın gecikmeli açma eğrisi içinde kalmayı sağlar. Fazmira DLM modülü ölçümü sürekli yapar ve değişimi anında iletir.

Trifaze evlerde her faz ayrı ölçülür. Klima tek faza bağlıysa yalnız o fazın payı azalır; istasyon trifaze şarj ediyorsa gücü en yüklü faza göre ayarlar.

• Ana sigortanın atması önlenir
• Çoğu durumda sözleşme gücü artırılmaz
• Boş kapasite şarj için kullanılır
• Monofazede 1, trifazede 3 akım trafosu

Alt sınır: 6 A kuralı

AC şarj standardı, istasyonun araca bildirebileceği en düşük akımı 6 A olarak tanımlar. Monofazede bu yaklaşık 1,4 kW, trifazede yaklaşık 4,1 kW’tır. Kalan pay bunun da altına düşerse istasyon şarjı geçici olarak durdurur ve pay açıldığında yeniden başlatır.

Bu durum özellikle güneş fazlası kipinde önemlidir: fazla üretim 6 A eşiğinin altına düştüğünde ya şebekeden tamamlama yapılır ya da şarj durdurulur. Akıllı modellerde bu tercih uygulamadan yapılır.

Uygulamada bu eşik nadiren sorun olur; çünkü ev tüketiminin şarja 6 A bile bırakmayacak kadar yükseldiği anlar genellikle kısa sürelidir. İstasyon şarjı durdurduğunda araç bekleme durumuna geçer ve pay açıldığında kullanıcıdan bir işlem gerekmeden şarj yeniden başlar.

Çoklu istasyonda grup yönetimi

Site otoparkı, işyeri ya da filo deposunda birden çok istasyon aynı besleme hattını paylaşır. Grup yük yönetiminde istasyonlara toplam bir akım bütçesi tanımlanır; bütçe bağlı araç sayısına göre paylaştırılır. Tek araç bağlıyken o araç tam güç alır, dört araç bağlandığında her biri daha düşük güçle ama birlikte şarj olur.

Daha gelişmiş senaryolarda öncelik tanımlanabilir: filo deposunda sabah ilk çıkacak araç, otelde belirli bir misafir grubu öne alınabilir. OCPP akıllı şarj profilleriyle bu kurallar yönetim yazılımından merkezi olarak da verilebilir.

Grup yönetiminde adil paylaşım ve öncelikli paylaşım farklı sonuçlar verir. Adil paylaşımda tüm araçlar eşit akım alır; öncelikli paylaşımda kritik araçlar önce doldurulur. Filo depolarında öncelikli paylaşım, site otoparklarında ise adil paylaşım genellikle daha uygun bulunur.

Kurulum

Modül panoya DIN rayına takılır; akım trafoları ana sigortadan sonraki faz iletkenlerine açılır tip olduğu için hattı kesmeden geçirilir. Modül istasyonla RS-485 ya da yerel ağ üzerinden haberleşir. Devreye almada ana sigorta değeri ve güvenlik payı tanımlanır.

Haberleşme koparsa istasyon kendiliğinden güvenli, düşük bir akıma geçer. Böylece arıza durumunda bile ana sigortanın atma riski azalır.

Kurulum sonrası yapılan ilk test, evde büyük yükler bilinçli olarak açılarak yapılır: fırın, ocak ve su ısıtıcısı devreye alınırken istasyonun şarj gücünü nasıl düşürdüğü izlenir. Bu test, ayarların doğru yapıldığını müşteriyle birlikte görmenin en iyi yoludur.

Güneş enerjisiyle birlikte

Çatı güneş sistemi olan evlerde yük dengeleme bir adım öteye taşınır. Akıllı enerji ölçer, şebeke bağlantı noktasında elektriğin hangi yöne aktığını ölçer. Ev tüketiminden fazla üretim varsa bu fazla araca yönlendirilir; böylece şebekeye düşük bedelle verilecek enerji aracınızda kullanılır.

Karma kipte fazla üretim yetersiz kaldığında şebekeden tamamlama yapılır; yalnız güneş kipinde ise fazla yeterli değilse şarj bekler. Hangi kipin seçileceği, aracın ertesi gün ne kadar enerjiye ihtiyaç duyacağına göre uygulamadan değiştirilebilir.

Yük dengeleme modülü kurulumdan sonra görünmez bir şekilde çalışır. Kullanıcı yalnız uygulamada anlık şarj gücünün evdeki tüketime göre değiştiğini görür. Ana sigortanın atmaması, sistemin doğru çalıştığının en açık göstergesidir.

Kime gerekir?

Ana sigortası 40 A ve altında olan monofaze evler, akşam tüketimi yüksek trifaze evler, birden çok istasyon kurulan tüm ortak alanlar ve trafo kapasitesi sınırlı işletmeler için yük dengeleme önerilir. Keşifte ölçtüğümüz değerlere göre gerekli olup olmadığını teklifte açıkça belirtiriz.