Monofaze mi trifaze mi? Evinizde hangi gücü alabilirsiniz

Rakamlar nereden geliyor?

AC şarj gücü üç şeyin çarpımıdır: gerilim, akım ve faz sayısı. Türkiye’de konut şebekesinde faz-nötr gerilimi 230 V’tur. Monofaze bir hatta 16 A akım yaklaşık 3,7 kW, 32 A ise yaklaşık 7,4 kW eder.

Trifaze hatta üç faz birlikte kullanılır; fazlar arası gerilim 400 V’tur. Faz başına 16 A ile yaklaşık 11 kW, 32 A ile yaklaşık 22 kW elde edilir. Bu dört değer, AC istasyonların neden hep 3,7 / 7,4 / 11 / 22 kW olarak satıldığını açıklar.

Bu değerler nominal değerlerdir; şebeke gerilimi gün içinde birkaç volt yükselip düşebilir ve istasyonun verdiği güç de buna göre hafifçe değişir. Pratikte 7,2 ile 7,6 kW arasında okunan bir değer, 7,4 kW istasyon için olağandır.

• 230 V × 16 A ≈ 3,7 kW (monofaze)
• 230 V × 32 A ≈ 7,4 kW (monofaze)
• 3 × 230 V × 16 A ≈ 11 kW (trifaze)
• 3 × 230 V × 32 A ≈ 22 kW (trifaze)

Aboneliğinizi nasıl öğrenirsiniz?

Elektrik faturanızda abonelik bilgisi ve sözleşme gücü yazar. Sayaç panosuna bakarak da fikir edinebilirsiniz: trifaze sayaçta üç faz girişi ve genellikle üç kutuplu bir ana sigorta bulunur. Apartman dairelerinin büyük bölümü monofaze, müstakil evlerin ve işyerlerinin bir kısmı trifazedir.

Emin değilseniz keşif formunda “bilmiyorum” seçeneğini işaretleyin; ekibimiz sahada kontrol eder. Monofaze bir abonelikte 11 ya da 22 kW istasyon kurulsa bile cihaz en çok 7,4 kW verebilir; bu yüzden faz bilgisi seçimin ilk adımıdır.

Bazı müstakil evler trifaze aboneliğe sahip olsa da evin içindeki tesisat yalnız bir fazdan dağıtılmış olabilir. Bu durumda panoda üç faz bulunur ama mevcut hatlar tek faza bağlıdır. Şarj istasyonu için panodan üç fazlı yeni bir hat çekildiğinde trifaze şarj mümkün olur; keşifte bu ayrıntıya özellikle bakılır.

Trifazeye geçmek gerekir mi?

Günde 50 km yol yapan bir kullanıcı için 7,4 kW monofaze şarj, ihtiyacı birkaç saatte karşılar. Trifazeye geçişin anlamlı olduğu durumlar şunlardır: evde birden fazla elektrikli araç varsa, günlük yol çok uzunsa, aracın AC kabulü 11 kW ya da üzerindeyse ve ev zaten yüksek tüketimliyse.

Abonelik değişikliği dağıtım şirketi süreci ve ek maliyet gerektirebilir. Bu kararı vermeden önce şarj seçicide aracınız ve günlük kullanımınızla hesap yapmanızı öneririz; çoğu zaman monofaze yeterli çıkar.

Trifazeye geçiş planlanıyorsa, istasyonu baştan trifaze uyumlu seçmek mantıklıdır. Duvar 11 gibi trifaze üniteler monofaze hatta da çalışır; bugün 3,7 kW ile kullanılıp abonelik değiştiğinde cihaz değiştirmeden 11 kW’a çıkılabilir. Ancak bunun için başlangıçta çekilen kablonun beş damarlı ve trifaze akıma uygun olması gerekir.

Ana sigorta ve sözleşme gücü

İstasyon gücünü sınırlayan tek şey faz sayısı değildir. Evin ana sigortası ve dağıtım şirketiyle yapılan sözleşme gücü de belirleyicidir. Örneğin 40 A ana sigortası olan monofaze bir evde 32 A sürekli şarj, akşam saatlerinde fırın ve klimayla birleşince sigortayı attırabilir.

Bu durumda iki yol vardır: istasyon akımını kurulumda daha düşük bir değere (ör. 20 A) sabitlemek ya da dinamik yük dengeleme kullanmak. İkincisinde evdeki tüketim ölçülür ve şarj gücü anlık olarak ayarlanır; böylece ev boşken tam güç, yoğunken düşük güç kullanılır.

Sözleşme gücü, dağıtım şirketinin size ayırdığı kapasitedir; ana sigorta ise bunun fiziksel sınırını korur. Bazı durumlarda sözleşme gücünü artırmak, ana sigortayı büyütmekten daha basit olabilir; bazı durumlarda ise yük dengeleme ikisine de gerek bırakmaz. Hangisinin uygun olduğunu tüketim alışkanlıklarınız ve mevcut tesisatınız belirler.

Araç tarafını unutmayın

Trifaze bir eviniz ve 22 kW istasyonunuz olsa da aracınızın dahili şarj cihazı 11 kW ise şarj 11 kW ile yapılır. Bazı küçük araçlar ise AC’de yalnız monofaze şarj eder; trifaze istasyonda bile tek fazdan 7,4 kW ya da daha azını çeker.

Bu yüzden doğru istasyon, aracın, şebekenin ve istasyonun en düşük sınırına göre seçilir. Fazla güçlü bir istasyon kurmak her zaman zarar değildir; ileride aracınızı değiştirecekseniz ya da park yerini paylaşacaksanız pay bırakır. Ancak kablo kesiti ve sigorta da buna göre büyür; maliyet farkını keşifte birlikte değerlendiririz.

Aynı evde iki elektrikli araç varsa durum değişir. İki aracın aynı gece şarj olması gerekiyorsa çift çıkışlı bir ünite ya da iki ayrı ünite ile yük paylaşımı kurulur. Trifaze bir evde iki aracı 11’er kW ile birlikte şarj etmek, ana sigortaya göre çoğu zaman mümkündür; monofaze evde ise iki araç sırayla ya da düşük güçle paylaşarak şarj olur.

Faz dengesizliğine dikkat

Monofaze şarj eden bir araç, trifaze bir evde fazlardan yalnız birini yükler. Uzun süreli 32 A tek faz yükü, binadaki faz dengesini bozabilir ve aynı faza bağlı diğer cihazlarla birlikte o fazın sigortasını zorlayabilir. Kurulumda istasyonun bağlanacağı faz, evdeki diğer büyük yüklerin dağılımına göre seçilir.

Trifaze şarj eden araçlarda yük üç faza eşit dağıldığı için bu sorun görülmez. Bu, trifaze şarjın yalnız daha hızlı değil, tesisat açısından daha dengeli olduğu anlamına da gelir.

Keşif ekibimizin sahada en sık karşılaştığı durum, trifaze abonelikli ama yalnız monofaze şarj edebilen bir araçtır. Bu durumda Duvar 11 ya da Duvar 22 kurulsa bile araç tek fazdan çeker; güç yaklaşık 3,7 ya da 7,4 kW ile sınırlı kalır. Aracın teknik belgesinde “AC şarj: 1 faz” ya da “3 faz” bilgisine bakmak bu sürprizi önler.

Karar tablosu

Monofaze abonelik: Hane 3 (3,7 kW) ya da Hane 7 (7,4 kW). Trifaze abonelik ve AC kabulü 11 kW olan araç: Duvar 11. Trifaze, 22 kW kabullü araç ya da paylaşımlı kullanım: Duvar 22. Ana sigorta sınırlıysa her durumda yük dengeleme modülünü ekleyin. Kesin karar, keşifte yapılan ölçümlerle verilir.