Site ve apartman otoparkında şarj istasyonu kurulumu

Asıl soru: elektrik kimden geçecek?

Site otoparkında şarj istasyonu kurarken ilk karar, istasyonun hangi sayaçtan besleneceğidir. Birinci yöntemde istasyon, aracın sahibi olan dairenin kendi sayacından çekilen ayrı bir hatla beslenir. Ölçüm ve faturalama nettir; ancak dairenin sayacı ile otopark arasındaki mesafe uzunsa kablo maliyeti hızla artar.

İkinci yöntemde istasyonlar ortak alan aboneliğinden ya da otopark için açılan ayrı bir abonelikten beslenir ve her istasyonun tüketimi MID onaylı sayaçla ölçülür. Ay sonunda tüketim ilgili dairelere yansıtılır. Bu yöntem, sonradan istasyon eklemeyi çok kolaylaştırır.

Hangi yöntemin seçileceği binanın mimarisine de bağlıdır. Sayaçların zemin katta toplu olduğu ve otoparkın hemen altında bulunduğu binalarda birinci yöntem makul olabilir. Sayaçların her katta ayrı olduğu ya da otoparkın binadan uzak bir açık alanda bulunduğu sitelerde ikinci yöntem neredeyse her zaman daha ekonomiktir.

Yönetimden izin

Ortak alanda yapılacak tesisat için site ya da apartman yönetiminin onayı gerekir. Onay alırken yönetimin genellikle sorduğu sorular şunlardır: ortak alana maliyet yansıyacak mı, binanın elektrik kapasitesi yeterli mi, yangın ve güvenlik açısından risk var mı, diğer sakinler de ileride istasyon isterse ne olacak?

Keşif raporumuz bu soruların cevaplarını içerir: mevcut kapasite, önerilen altyapı, ilk etap ve genişleme maliyeti ayrı ayrı yazılır. Yönetimle alınacak kararın ayrıntıları ve ilgili mevzuat kurulum öncesinde netleştirilir.

Yönetim kurulu toplantısına bir altyapı önerisiyle gitmek, kararın sağlıklı alınmasını kolaylaştırır. Önerinin içinde ilk etapta kaç istasyon kurulacağı, maliyetin kimin tarafından karşılanacağı, sonradan katılmak isteyen dairelerin hangi koşulla katılacağı ve enerji bedelinin nasıl paylaştırılacağı açıkça yazılmalıdır.

Kararın ardından sözleşme ve sorumlulukların yazılı hâle getirilmesi önemlidir: istasyonun mülkiyeti, bakım sorumluluğu, arıza durumunda kime başvurulacağı ve daire satışında istasyonun ne olacağı gibi konular baştan netleşirse ileride yönetim için ek yük oluşmaz.

Kapasite: bina ana bağlantısı

Binanın ana bağlantı gücü, aynı anda kaç istasyonun tam güçte çalışabileceğini belirler. Akşam saatlerinde hem dairelerin tüketimi hem de şarj ihtiyacı artar. Bu nedenle site otoparklarında yük yönetimi neredeyse her zaman gereklidir.

Grup yük yönetiminde istasyonlar ortak bir akım bütçesini paylaşır. Bütçe, binanın ana bağlantısındaki anlık tüketime göre dinamik olarak da ayarlanabilir. Böylece kapasite artırımına gitmeden çok daha fazla istasyon kurulabilir.

Kapasite hesabında akşam 18.00–23.00 arası tüketim belirleyicidir. Bu saatlerde binanın mevcut yükü ölçülür ve kalan pay şarj için ayrılır. Gece yarısından sonra bina yükü düştüğünde şarj gücü kendiliğinden artar; araçların büyük bölümü sabaha kadar dolmuş olur.

Kapasite hesabı yapılırken asansör, hidrofor ve havalandırma gibi ortak alan yüklerinin de göz önüne alınması gerekir. Bu yükler ani ve yüksek akım çekebilir; grup yük yönetimi bu anlarda şarj gücünü kısa süreliğine kısarak ana sigortayı korur.

İleriye dönük altyapı

Bugün dört daire istasyon istiyorsa, birkaç yıl içinde bu sayının artması olasıdır. İlk kurulumda şarj panosu, kablo tavaları ve ana besleme genişlemeye uygun boyutlandırılırsa, sonraki her istasyon yalnız cihaz ve kısa bir bağlantı hattı maliyetiyle eklenir.

Bu yaklaşım ilk yatırımı biraz artırır ama toplam maliyeti belirgin şekilde düşürür. Projelerimizde ilk etap ve genişleme kapasitesini teklifte ayrı satırlarda gösteririz.

Altyapı planında kablo tavalarının, boru güzergâhlarının ve şarj panosunun yerinin baştan belirlenmesi, sonraki kurulumlarda otoparkta yeniden kazı ve kırım yapılmasını önler. Planı çizilmiş bir otopark, yeni bir istasyon talebini birkaç saatlik işe dönüştürür.

Kullanıcı yetkilendirme ve faturalama

Ortak otoparkta istasyonun yalnız yetkili kişilerce kullanılması gerekir. RFID kartlar ya da uygulama hesapları her daireye tanımlanır. OCPP bağlantılı istasyonlar oturum verisini yönetim yazılımına gönderir; ay sonunda daire bazlı kWh dökümü alınır ve aidatla birlikte ya da ayrı olarak yansıtılır.

Faturalama yöntemi şeffaf olmalıdır. Daire sakinleri kendi oturumlarını uygulama ya da yönetim yazılımı üzerinden görebilmeli, ay sonunda yansıtılan tutarın hangi oturumlardan oluştuğunu kontrol edebilmelidir. Bu şeffaflık, ortak alanda şarj konusunda çıkabilecek anlaşmazlıkları büyük ölçüde önler.

Kurulum sonrası işletme

İstasyonlar devreye alındıktan sonra yönetimin günlük bir iş yükü olmamalıdır. Kart tanımlama, yeni kullanıcı ekleme ve aylık döküm alma işlemleri yönetim yazılımından birkaç dakikada yapılır. Arızalar uzaktan görülür ve servis kaydı otomatik açılabilir.

Ortak alanda kurulan istasyonlar için bir bakım sözleşmesi, periyodik kontrollerin düzenli yapılmasını ve arızada müdahale süresinin önceden bilinmesini sağlar.

Kapalı otoparkta dikkat edilecekler

Kapalı otoparklarda kablo güzergâhı, yangın bölmelerinden geçişler ve havalandırma kurulum projesinde değerlendirilir. İstasyonların araç çarpmasına karşı korunması için gerekirse bariyer ya da tekerlek takozu önerilir. Acil durumlarda tüm istasyonların enerjisini kesecek ana anahtarın yeri bina yönetimiyle birlikte belirlenir.

Açık otoparklarda ise stand tipi istasyonlar, beton kaideler ve zemin altından gelen besleme tercih edilir. Kar ve yağmur suyunun soket ağzında birikmemesi için eğimli kapaklı gövdeler, araç çarpmasına karşı da koruma direkleri önerilir.